حسين قرچانلو
157
جغرافياى تاريخى كشورهاى اسلامى ( فارسى )
مسجد ، زاويهاى است كه امام ابو عبد الله شافعى در آن تدريس مىكرده است . مدارس مصر به قدرى زياد است كه شمارهء درست آن را نمىتوان گفت و اما از بيمارستانهاى آن ، بيمارستانى كه نزديك آرامگاه منصور قلاوون در ميان دو كاخ ساخته شده كه زبان از وصف آن قاصر است ؛ زيرا آنقدر وسايل رفاهى و دارو در آن وجود دارد كه از حد شمار بيرون است و مىگويند روزانه هزار دينار درآمد آن است . اكنون از اين بيمارستان فقط نماى جلويى مدخل بزرگ آن با مناره و بعضى قسمتهاى ديگر آن بر جاى مانده . اما شمار خانقاهها در مصر بسيار است . امراى مصر در ساختن خانقاهها بر يكديگر پيشى مىجويند . هر خانقاه مخصوص گروهى از دراويش است و بيشتر دراويش از ايرانيانند كه مردمى اهل ادب و در مسلك تصوف ، صاحب اطلاع هستند . قرافه ، گورستان قديمى مصر ، از امكنهء بسيار متبركهء شهر است . اين گورستان به جبل المقطّم چسبيده است . مردم مصر در گورستان مذكور قبههاى زيبا ساخته و گرد آن را ديوار كشيدهاند ؛ به طورى كه مقبره به صورت خانهاى درآمده است . برخى از مصريان ، مدرسه و خانقاهى هم در كنار قبر مىسازند . از مزارات متبركهء مصر ، آرامگاه مقدسى است كه در آن سر امام حسين بن على ( ع ) مدفون است . اين مشهد رباطى وسيع و بسيار عالى دارد كه بر درهاى آن حلقهها و صفحههاى نقره كار گذاشتهاند . ديگر ، تربت سيدهء نفيسه ، دختر زيد بن على بن الحسين ( ع ) است . بناى تربت ، بسيار زيبا و نورانى است و رباطى هم در كنار آن است . ديگر ، تربت امام ابو عبد الله محمد بن ادريس شافعى است كه رباطى بزرگ است و موقوفاتى دارد و گنبد آن بسيار عالى و بديع و محكم و بلند است . قبر عدهء بيشمارى از علما و صلحا در گورستان قرافه مصر قرار دارد . « 1 » گفتار ابن بطوطه را جهانگرد ايتاليايى ، فروسكو بالدى « 2 » ، كه در 786 ق / 1384 م قاهره را ديده تأييد مىكند . ويت از قول اين جهانگرد و ديگر جهانگردانى كه قاهره را بعد از ابن بطوطه ديدهاند مىنويسد : جمعيت قاهره بيش از جمعيت توسكان ( ناحيهاى در ايتالياى مركزى ) است . در قاهره خيابانى
--> ( 1 ) . سفرنامهء ابن بطوطه ؛ ج 1 ، ص 28 - 32 . ( 2 ) . Fresco baldi